Saf ve Karışık Maddeler Konu Özeti

MADDELER DOĞADA KARIŞIK HALDE BULUNUR

 Saf Maddeler

          Yapısında kendinden başka madde b, özelliği her yerinde aynı olan maddelere saf madde denir.           Saf maddeler ne kadar küçük parçalara ayrılırsa ayrılsın her parça yine bu maddenin özelliklerini taşır.       Örneğin; su, şeker, tuz, demir, altın, bakır, gümüş, naftalin, alüminyum, oksijen, alkol saf maddelerdir.

 Saf Maddelerin Özellikleri

1. Yapısında aynı madde bulunur.

2. Saf maddeye kendinden başka madde katılmamıştır.

3. Özelliği her yerinde aynıdır.  

Karışımlar

       İki yada daha fazla saf maddenin özelliklerini kaybetmeden bir araya gelerek oluşturdukları maddelere karışım denir.

               Örneğin; şekerli su, tuzlu su, türlü yemeği, salatalar, demir kükürt karışımı, çay, ayran, toprak, hava, süt, kan, kum, limonata, çorba, deniz suyu, ekmek, benzin, sütlü kahve, zeytin yağı  birer karışımdır.

 Karışımların Özellikleri 

1. Birden fazla saf maddenin birleşmesiyle oluşur.

2. Bazıları şekilsel özelliklerini korur, çözünmez.

3. Bazıları ise tamamen çözünerek görünmez hale gelir.

4. Karışımı oluşturan maddeler özelliklerini kaybetmezler.  Kendilerini oluşturan maddelerin özelliklerini taşır.

5. Karışımları istediğimiz maddelerle elde edebiliriz.

6. Karışımları oluştururken maddeleri istediğimiz oranlarda kullanabiliriz.

7. Basit ayırma teknikleriyle kendini oluşturan maddelere ayrılabilirler.   

Çözeltiler - Çözünme

          Çözünme: Bir maddenin başka bir madde içinde gözle görülemeyecek kadar küçük parçalara ayrılıp dağılması olayına çözünme denir.

         Çözelti: Çözünme sonucu oluşan karışımlara çözelti denir.

         Çözeltiler, çözücü ve çözünenden meydana gelir.

                       Çözelti = Çözücü + Çözünen

         Çözücü ( çözen): Sahip olduğu çözme özelliği nedeniyle karıştığı maddeyi çözen maddedir.

         Çözünen: Çözücü madde içinde dağılan maddedir. Genelde miktarı az olan maddedir. 

Örnekler:              Çözünen       +        Çözücü         =     Çözelti

                            Şeker          +        Su               =   Şekerli su

                            Oksijen       +        Su               =   Oksijenli su

                            Oksijen       +        Azot           =    Hava

                            Alkol           +        Su               =    Alkollü su

Tuz             +        Su               =    Tuzlu su

*  Su ile un, zeytinyağı ile su, kum ile su, karabiber ile su karıştırıldığında oluşan karışımlar çözelti değildir. Çözelti, bir maddenin çözücü içinde dağılmasıyla oluşur.

            Çözeltilerin çoğu sıvıdır fakat katı ve gaz çözeltiler de vardır.  Katı, sıvı, gaz maddeleri kullanarak çeşitli çözeltiler elde ederiz.

* Katıların sıvılar içinde çözünmesiyle elde edilen çözeltiler : Şekerli su, tuzlu su gibi su içinde çözünen şeker ya da tuz yok olmaz. Su içinde dağılır. Şekerli suyun tadına bakınca şeker tadını alırız.

* Sıvıların içinde gazların çözünmesiyle elde edilen çözeltiler : Gazoz, oksijenli su. Havadaki oksijen suda çözünür. Balıklar solunum yaparken sudaki oksijeni kullanır.

* Sıvıların içinde sıvıların çözünmesiyle elde edilen çözeltiler : Sirke-su, su-süt, kolonya, alkollü su, vişne suyu-gazoz.

* Gazların içinde gazların çözünmesiyle elde edilen çözeltiler : Hava böyle bir çözeltidir. Havanın içinde oksijen ve azot vardır.

        Yağ suda çözünmez fakat sabunlu suda, deterjanlı suda çözünür. Bu nedenle yağlı bulaşıklar ve çamaşırlar deterjanlı su ile yıkanır.

Çözeltilerin Özellikleri

1. Çözeltiler de karışımlar gibi saf madde değildir.

2. Çözeltiler de bir karışımdır. Çözeltiyi oluşturan maddeler özelliklerini kaybetmez.

3. Bir katı maddenin su içinde çözünmesiyle oluşan çözeltilerde su tamamen buharlaşınca katılar dipte kalır.

4. Çözeltilerde çözücü madde miktarı çözünen madde miktarından fazladır.

5. Maddeler sıcak suda daha kolay çözünür.

6. Buharlaşma sonucu çözeltilerdeki çözücü miktarı azalır, çözünen madde miktarının çözelti içindeki oranı artar.

   Erime ve Çözünme Farklı Olaylardır

            Erime ve çözünme kavramları, farklı olaylar anlatılırken kullanılmaktadır. Bu nedenle erime ve çözünme kavramları karıştırılmamalıdır. 

Erime

          Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesine erime denir. Erime sonucunda madde hal değiştirir.

          Bir buz parçasını oda sıcaklığında beklettiğimizde eriyerek su olur. 

Çözünme

          Katı maddelerin, bir sıvı içinde dağılarak görünmez hale gelmesine çözünme denir. Çözünme sonucunda bir karışım olan çözelti oluşur.

          Suyun içine bir miktar tuz attığımızda tuz suda çözünerek suya karışır.

Deniz Suyunun Tuzlu Olmasının Sebebi Nedir?

          Yağmur yağdığında topraktaki tuz yağmur sularında çözünür. tuz yağmur sularıyla denize akar. yer altı suları da topraktaki tuzu çözer, çözünen tuz su ile denizlere taşınarak birikir. Doğada bu olaylar sürekli tekrarlandığı için deniz suyu tuzludur.

          Buharlaşma çözünen maddenin çözelti içindeki oranını artırır. Buharlaşmanın fazla olduğu deniz ve göllerde tuzluluk oranı daha fazladır. Tuz Gölü’nde yazın buharlaşma fazla olduğu için bu mevsimde tuzluluk oranı daha fazladır. Akdeniz’de buharlaşma fazla olduğu için tuzluluk oranı diğer denizlerimizden daha fazladır.