Bileşik sözcükler üç yolla oluşur:
3.2.1. Anlam Kayması Yoluyla Oluşanlar:
Bu yolla oluşan bileşik sözcüklerde üç farklı durum söz konusudur:
a) Tüm bileşenlerinin gerçek anlamından uzaklaştığı bileşik sözcükler:
Örnek
balıksırtı(desen), tavukgöğsü(tatlı), yavruağzı(renk), aslanağzı(çiçek)
Bu sözcükler, kendilerini oluşturan sözcüklerin karşıladığı kavramlardan ayrı, yepyeni bir kavramı karşılamaktadır; bileşen sözcüklerin kendi gerçek anlamları ile oluşturdukları bileşik sözcüğün anlamı arasında bire bir bir ilgi kurulamaz.
Örneğin, “aslanağzı” bileşik sözcüğünü ele alacak olursak; aslan bir hayvan adı, ağzı da bir organ adıdır. Bu iki sözcüğün oluşturduğu aslanağzı ise bir çiçek adıdır ve bu sözcüğün aslanla ya da ağızla bir ilgisi yoktur. Ancak bu iki sözcük birlikte düşünüldüğünde aslanağzı sözcüğü; aslanın ağzını anımsatması itibariyle (benzetmeden yola çıkarak) normalde birbiriyle ilgisi olmayan bu iki sözcüğün bileştirilmesiyle oluşturulmuştur.
b) Birinci sözcüğün gerçek anlamından uzaktaştığı bileşik sözcükler:
Örnek
adamotu, başköşe, sigaraböreği, kuşüzümü, tozpembe
c) İkinci sözcüğün gerçek anlamından uzaktaştığı bileşik sözcükler:
Örnek
gökyüzü, aşçıbaşı, giyimevi, rüzgargülü, gökkuşağı
3.2.2. Ses Değişimi Yoluyla Oluşanlar:
Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerden, birincisinin son sesinde ve ikincisinin ilk sesinde ses düşmesi, hece düşmesi oluşması veya bu iki sözcük arasında kaynaşma meydana gelmesi sonucunda oluşur.
Örnek
kahve + altı > kahvaltı
cuma + ertesi > cumartesi
ne + ise > neyse
bu + ile > böyle
pek + iyi > peki
ne + için > niçin
3.2.3. Tür Değişimi Yoluyla Oluşanlar:
Bileşen öğeler, bileşik sözcük durumuna geldiklerinde hangi sözcük türünden olurlarsa olsunlar, isim soylu sözcüğe dönüşürüler.
Örnek
kaptı + kaçtı > kaptıkaçtı
eylem eylem ad
gece + kondu > gecekondu
belirteç eylem ad
