TOPIC:

Sözü daha etkili duruma getirmek için aralarında ilgi bulunan iki unsurdan güçsüzü olanı güçlü olana benzetmektir.

A) Benzetmede Dört Unsur Bulunur:

a) Benzeyen (Müşebbeh): Birbirine benzetilen nesne ya da kavramlardan nitelikçe daha güçsüz, zayıf olan.

Örnek: Adam tilki gibi kurnaz.

b)Benzetilen (Müşebbehün-bin): Kendisine benzetilen, birbirine benzetilen nesne ya da kavramlardan nitelikçe daha güçlü, daha üstün olan.

Örnek: Adam tilki gibi kurnaz.

c)Benzetme Yönü (Vech-i şebeh): Birbirlerine benzetilen nesne ve kavramlar arasındaki ortak nitelik.

Örnek: Adam tilki gibi kurnaz.

d)Benzetme Edatı (Edat-ı teşbih): Nesne ve kavramlar arasında benzetme ilgisi kuran ilgeç ya da ilgeç işlevi gören sözcük.

Örnekte: Adam tilki gibi kurnaz.

Örneğin "Yol yılan gibi kıvrılıyor" dendiğinde, "yol" benzeyen, "yılan" kendisine benzetilen, "kıvrılıyor" benzetme yönü, "gibi" ise benzetme edatıdır.

Örneğin "Kız tavşan gibi koşuyor" dendiğinde, "kız" benzeyen, "tavşan" kendisine benzetilen, "koşuyor" benzetme yönü", "gibi" ise benzetme edatıdır.

Teşbih Türleri:

Teşbihi oluşturan öğelerden (benzeyen, benzetilen, benzetme yönü, benzetme edatı) bir ya da birkaçının kullanılıp kullanılmamasına göre beşe ayrılır:

1. Ayrıntılı Benzetme Dört öğenin de bulunduğu teşbih

Örneğin, "Ahmet aslan gibi güçlüdür."

Bu sesler bir eski çıban gibi işliyor içerime.

2. Kısaltılmış Benzetme (Teşbih-İ Mücmel, Teşbih-İ Muhtasar) Benzetme yönü bulunmayan teşbih

Örneğin, "Ahmet aslan gibidir". Burada "güçlülük" vurgulanmamıştır.

3. Pekiştirilmiş Benzetme (Teşbih-İ Müekked) Benzetme ilgeci bulunmayan teşbih

Örneğin, "Ahmet kuvvetli aslandır". Bu teşbihte "gibi" ilgeci kullanılmamış.

4. Güzel Benzetme (Teşbih-İ Beliğ) Benzetme yönü ve benzetme ilgeci bulunmayan teşbih

Örneğin, "Aslan Ahmet."

5. Yaygın Benzetme (Teşbih-İ Temsîlî) Benzeyen ve kendisine benzetilenler arasında birden fazla ortak nitelik ve özellikleri sırayla ifade edilerek yapılan teşbih

Temsilî teşbihte her iki öğenin, ortak benzerlikleri anlatıldıktan sonra , manzumenin en sonunda ilgili olan temel öğe açıklanır. Aşağıdaki örnekte görüldüğü gibi Namık Kemalin Nevha adlı şiirinde vatan bir sevgiliye benzetilmiştir. Benzeyen unsur olan vatan söylenmeyip , şiirin başından itibaren kendisine benzetilen unsur olan sevgilinin çeşitli özellikleri sıralanmıştır. Vatan şiirin en sonunda söylenmiştir.

Nevha I

Feminin rengi aks edip tenine
Yeni açmış güle misâl olmuş
İnitâf ile bak ne al olmuş,
Serv-i sîmîn safâlı gerdenine
O letâfetle ol nihâl-i revân
Giriyor göz yumunca rüyâma
Benziyor, aynı kendi hülyâma,
Bu tasavvur dokundu sevdâma
Âh böyle gezer mi hîç cânân?...
Gül değil arkasında kanlı kefen...
Sen misin, sen misin garîb vatan?...