Burnun ön deliklerinden larinksin plicae vocalesine kadar solunum yolları üst solunum yollarını oluşturur. Alt solunum yolları ise, larinksten başlayıp terminal bronşcuklara kadar uzanarak, havayı Gaz alım veriminin yer aldığı alveollere getirir. Atmosfer havasının içindeki toz ve mikroorganizmalardan temizlenmesi, vücut ısısına gelerek, su buharı ile doyması da bu yollarda olur.
Burun. Başlangıcındaki kısa giriş dışında, çok damarlı müköz bir membranla örtülüdür. Konkalarla kıvrıntılı bir yololuşturan burnun iç yüzünü örten membrandaki silindirik, tüylü epitel hücreleri havayı nemlendiı erek ısıtır. Örneğin, 6 C deki havanın temperatürü burnun arka deliklerine gelinceye kadar 30 C a yükselmektedir. Trakeanın iki ana bronşa açıldığı düzeyde (karina) hava, vücut ısısına geldiği gibi, su buharı ile de tamamen doymuş duruma geçer.
Hava içindeki parçacıklar iç yüzeyi örten sekresyon içine çökerek, tüy hareketleri ile yükselir ve burun silme sırasında dışarı atılır. Ekspirasyon havası burundan dışarı çıkarken ısı kaybeder. Mukozanın iltihaplanarak şişmesi hava akımını güçleştirir. İnfraruj ış ınları daböyle bir etki gösterir. Kısa dalgalı ışınlar ve soğutma mukozayı büzer. Evlerin ideal ısıtma sisteminde bu özellikler gözönünde tutulmaktadır.
Larinks. Ses çıkarma ve konuşma fizyolojisi bölümüne bakınız. Trakea ve Bronşlar. Trakeanın kesit yüzeyi 2.5 cm? olup, 12 . cm uzunluğundadır. Solunıum hareketleri sırasında hem çapı, hem uzunluğu değişir. Trakea önce iki ana bronşa (bronchus principalis dexter ve sinister) ayrılır. Bundan sonraki dallanmalarda sırasıyla, primer veya lober bronşlar (bronchus lobaris), segmental bronşlar (bronchus segmentalis), bronşcuklar (bronchiolus) ve terminal bronş-cuklar (bronchiolus terminalis) oluşurlar ( 259). Daha sonra bildirmektedir. 2 ILm den küçük çaptaki parçacıklar ise alveol yüzeyini kaplayan sıvı içine çökerek makrofajlar tarafından tutulup interstisyuma doğru uzaklaştınlır. Bu çeşit tozların birikmesinin akciğerlerde silikozis gibi meslek hastalıklarının gelişiminde önemi büyüktür. Kartagener sendromunda silyar hareketlerin eksikliği kronik sinüzit ve bronşiektaziye götürür.
Solunum yollarında terminal bronşcuklara kadar, mukoza altında, içinde fazla miktarda esnek lifler bulunan gelişmiş bir düz kas katı vardır. Gerek kas tabakasını, gerekse mukoza bezlerini, para sempatik (n. vagus) ve sempatik sinir lifleri (torakal üst 4 segmenten kaynaklanan) innerve etmektedir. Solunum yolları ve akciğerlerdeki çeşitli reseptörlerden duysal lifler başlar. Sempatik sistemin uyarılması solunum yollarındaki kasları gevşetir; parasempatik sistemin uyarılması veya bu olayı taklit eden ilaçlar, havada
C02 in artarak 02 in azalması, akciğerlerin sönmesi ise kasların kasılarak, yolların daralmasına neden olur. Genellikle parasempatikolitik ilaçlar büyük solunum yollarını genişletir. Adrenerjik {3 -agonistler (isoproterenol gibi) küçük solunum yollarını genişlettiğınden Astım tedavisinde kullanılır.
Solunum yollarını en dışta fibröz bir tabaka çevirir. Trakeada ayrıca kıkırdak halkaları vardır. Bu halkaların arka yüze bakan açıklıkları fibröz doku ve kas dokusu hücreleri tarafından tamamlanmıştır, Geniş bronşlarda da kıkırdak parçaları bulunur.
