ORAN NEDİR? İki çokluğun birbirine bölümüne oran denir. ÖRNEK: Aşağıdaki oranları yazalım. 3 sayısının 5 sayısına oranı: 3535 12 elmanın 2 elmaya oranı:122122 9 kız bulunan 15 kişilik sınıfta kızların erkeklere oranı: 9696 NOT: a sayısının b sayısına oranı abab şeklinde gösterilebildiği gibi a:ba:b şeklinde veya ab/ab şeklinde de gösterilebilir. BİRİMLİ ORAN Farklı birimlere sahip iki miktarın karşılaştırılması ile elde edilen orana birimli oran denir. ÖRNEK: Bir araba 200 km'lik yolu 4 saatte gidiyor. Gittiği yolun zamana oranını bulalım. YolZaman=200 km4 saat=50 kmsa/YolZaman=200 km4 saat=50 kmsa Yol ve zaman farklı birimlerde olduğu için sadeleşmez ve oranın yanına yazılır. Bu yüzden bu oran birimli orandır. ÖRNEK: Bir otobüs 2 saatte 180 km yol gitmiştir. Bu otobüsün ortalama hızını (yolun zamana oranını) kmsa/kmsa ve msn/msn cinsinden bulalım. Hız=YolZaman=180 km2 sa=90 kmsa/Hız=YolZaman=180 km2 sa=90 kmsa 180 km = 180 000 m ve 2 saat = 7200 saniye olduğu için: Hız=YolZaman=180 000 m7200 sn=25 msn/Hız=YolZaman=180 000 m7200 sn=25 msn BİRİMSİZ ORAN Aynı birimlere sahip iki miktarın karşılaştırılması ile elde edilen orana birimsiz oran denir. ÖRNEK: Bir sınıfta 15 kız ve 20 erkek vardır. Sınıftaki erkeklerin sayısının kızların sayısına oranını bulalım. Erkek sayısıKız sayısı=20 kişi15 kişi=43Erkek sayısıKız sayısı=20 kişi15 kişi=43 Burada oranlananlar aynı birimden olduğu için bu oran birimsizdir. ORANI VERİLEN İKİ ÇOKLUKTAN BİRİ VERİLDİĞİNDE DİĞERİNİ BULMA Birbirine oranı verilen iki çokluktan biri verildiğinde diğerini bulurken oran uygun bir sayıyla genişletilerek verilmeyen çokluk bulunur. Bunu örneklerle açıklayalım. ÖRNEK: Bir sınıfta kızların sayısının erkeklerin sayısına oranı 3535'tir. Bu sınıfta 12 kız varsa kaç erkek vardır? Burada oranı uygun bir sayıyla genişleterek kızların sayısını verilen sayıya eşitleriz ve erkeklerin sayısını 20 buluruz. Kızların sayısıErkeklerin sayısı=35=3.45.4=1220Kızların sayısıErkeklerin sayısı=35=3.45.4=1220 ÖRNEK: Bir torbada sadece mavi ve kırmızı renk bilyeler vardır. Torbadaki kırmızı renkli bilyelerin sayısının mavi renkli bilyelere oranı 2323'tür. Bu torbada toplam 25 bilye olduğuna göre bunlardan kaç tanesi mavidir? Kırmızı bilyelerMavi bilyeler=23Kırmızı bilyelerMavi bilyeler=23 Kırmızılarla mavileri toplarsak toplam bilye sayısını bulacağımız için oranda da aynı işlemi yaparız. Mavi bilyelerTüm bilyeler=35Mavi bilyelerTüm bilyeler=35 Daha sonra bu oranı genişleterek toplam bilye sayısını 25 yapıp mavi bilye sayısını 15 buluruz. Mavi bilyelerTüm bilyeler=35=3.55.5=1525
