Direnç Nedir?
Maddelerin elektrik enerjisinin iletimine karşı gösterdiği zorluğa direnç denir. Direnç R harfi ile gösterilir. Birimi Ohm dur. Simgesi Ω dır.
Elektriksel direnç
Direnç ohmmetre (Dirençölçer) ile ölçülür. Yalıtkan maddelerin direnci çok fazladır. Bu nedenle elektriği iletmezler. İletkenlerin direnci ise azdır.
Elektrik kablolarının direnci az olduğu için, fazla bir enerji kaybı olmadan elektriği iletir.
Ampul, elektrik sobası gibi araçların direnci fazla olduğu için, elektrik enerjisi ısı enerjisine dönüşür.
Bir iletkenin direnci, iletkenin uzunluğuna, kalınlığına ve cinsine bağlıdır. Direnç iletkenin uzunluğu arttıkça artar, kesit alanı (Kalınlığı) arttıkça azalır.
iletken_tel
Telin kesit alanı
Not: Metallerin dirençleri azdan çoğa doğru, Gümüş, Bakır, Altın, Alüminyum, Nikel, Demir şeklindedir.
Uzun telin kısa tele göre,
İnce telin kalın tele göre,
Nikel telin bakır tele göre direnci fazladır.
Bir elektrik devresinde direnç arttıkça ampulün parlaklığı azalır.
Ampul
Ampul elektrik enerjisini ısı ve ışık enerjisine çevirir. Ampulde ışık oluşturmak için kullanılan tellere filaman denir. Filaman çoğunlukla tungsten metalinden yapılır. Filaman 3400 C sıcaklığa kadar ısınarak akkor haline gelir. Ampulünde bir direnci vardır. Bu yüksek direnci daha da artırmak için filamanın uzun ve ince yapılır.
Reosta
Ayarlanabilen dirençtir. Reostanın direnci arttıkça devredeki ampulün parlaklığı azalır.
reosta
Reosta
Reosta’nın kullanıldığı yerler
1. Radyo ve bilgisayar hoparlöründe sesi ayarlamak için
2. Bazı lambalarda ampulün parlaklığını değiştirmek için
3. Ütü, elektrik sobası, bulaşık makinesi, çamaşır makinesi gibi araçlarda ısı ayarlamada kullanılır.
reosta_devre
Reostalı elektrik devresi
Şekildeki reosta ile yapılmış devrede;
Sürgü 1 yönünde hareket ettiğinde uzunluk azaldığı için direnç azalır, ampulün parlaklığı artar.
Sürgü 2 yönünde hareket ettiğinde uzunluk arttığı için direnç artar, ampulün parlaklığı azalır.
Not: Bütün devre elemanlarının az veya çok direnci vardır. Eğer devre elemanının direnci fazla ise ısınır. Çok fazla ısınması sonucu yangına sebep olabilir. İnce bakır kablodan yapılmış üçlü prizlere elektrik sobası gibi araçlar takıldığında kablonun çok ısınması sonucu yangın çıkabilir.
