Basınç Nedir?
Yüzeyde bulunan cisim ağırlığından dolayı, yüzeye basınç uygular. Birim yüzeye etki eden dik kuvvete basınç denir.
Ayağımızla yere basmamız, kamyon tekerleğinin yere teması, masanın ayakları yere basınç uygular.
1. Katı Basıncı
Basınç bir yüzeye uygulanan kuvvetle oluşur.
civi
Basıncın Formülü
Basıncı kuvvetin alana bölümü ile buluruz. Kuvvet olarak Newton, alan olarak da metre kare alındığı zaman basınç birimi Pascal (Pa) olarak buluruz.
basinc
Örnek 1: Aynı ağırlıkta ördek ve tavuğun hangisi kumsalda batmadan yürür.
Cevabı Göster
Örnek 2: Aşağıda verilen araçlardan hangilerinde basıncın azaltılması amaçlanmıştır?
* Kar ayakkabısı
* Çivinin sivri ucu
* Geniş traktör tekeri
* Bıçağın ucu
Cevabı Göster
2. Sıvı Basıncı
Sıvılar ağırlıkları nedeniyle bulundukları kabın temas ettikleri yüzeyine basınç uygular.
Sıvı basıncı nelere bağlıdır?
1. Sıvının yoğunluğuna bağlıdır. Sıvı yoğunluğu arttıkça basınçta artar. (Yoğunlukla doğru orantılı)
2. Sıvının derinliğine bağlıdır. Derinlik arttıkça basınçta artar. (Derinlikle doğru orantılı)
Not: Sıvı basıncı kabın şekline, sıvının miktarına bağlı değildir.
Örnek: Şekildeki plastik şişe su ile doldurulmuştur. A, B ve C noktalarına etki eden sıvı basıncını büyükten küçüğe doğru sıralayınız?
sise
Cevabı Göster
3. Gaz Basıncı
Gazlarda katı ve sıvılar gibi yüzeye basınç uygular. Gaz basıncını kapalı kaplardaki ve açık hava basıncı olarak inceleyeceğiz.
Kapalı kaptaki basınç
Kapalı kap içerisinde bulunan gaz tanecikleri hareket ederken kaba çarparak basınç oluşturur.
Kapalı kaplarda gaz basıncı nelere bağlıdır?
a-Gazın hacmi azalması basıncı artırır. Hava dolu şırıngaya pistondan bastırdığımızda içerdeki gazın basıncı da artar.
b-Kabın içindeki gazın artırılması basıncı artırır. Bisiklet tekerine pompa ile daha fazla gaz basmamız. Tekerdeki basıncı artırır.
c-Sıcaklık arttıkça gazın basıncıda artar. Kapalı kaptaki deodorant aşırı sıcaktan patlayabilir.
Açık hava basıncı
Dünya’nın etrafını saran atmosfer ağırlığından dolayı basınç uygular.
Açık hava basıncı nelere bağlıdır?
a-Yerden yukarı çıkıldıkça açık hava basıncı azalır. Yüksek dağlara çıkıldığında havanın yoğunluğu azalır, bu nedenle basınçta azalır.
4. Basıncın Günlük Yaşamada ve Teknolojide Uygulamaları
– Pipet ile meyve suyunu içmek için açık hava basıncından yararlanırız.
– Otomobilin firen sistemini çalıştırmak için sıvı basıncından yaralanılır.
– Bıçağın meyveyi kesmesi için ağızı keskinleştirilir. Bu sayede basınç artırılmış olur.
– Hidrolik liftlerle çok büyük ağırlıklar kaldırılabilmektedir. Liftler sıvı basıncından yaralanılarak yapılmıştır.
– Kışın karda ayağımızın batmaması için geniş tabanlı kar ayakkabıları giyeriz.
– İçi tamamen su dolu bardağın ağızına kağıt kapatarak ters çevirdiğimizde suyun dökülmediğini görürüz. Bunu sağlayan açık hava basıncıdır.
