Basınç:

Birim yüzeye etki eden dik kuvvettir.

Basınç birimi, Pascal’dır.

ü Katı cisim, ağırlığından dolayı temas ettiği yere basınç uygular.

ü Basınç = Ağırlık  / Yüzey Alanı

ü Cismin ağırlığı ile doğru orantılıdır.

Temas ettiği yüzey alanı sabit tutulup, ağırlık arttırıldığı zaman basınç da artar.

ü Temas ettiği yüzey alanı ile ters orantılıdır.

Cismin ağırlığı sabit tutulup, temas ettiği yüzey alanı artar ise basınç azalır.

ü Ağırlığı ve yüzey alanı aynı oranda artar veya azalır ise basınç değişmez.

Katı cisimde basınç

·        cismin ağırlığına ve

·        temas ettiği yüzeyin alanına

bağlıdır.

Günlük yaşamda katı basıncını azaltmak için yapılanlar:

ü Trenlerin ve ağır taşıtların çok sayıda tekerleğinin olması

ü İş makinelerinin ya tekerleklerinin geniş olması ya da paletli olması

ü Karda kar paletlerinin kullanılması

ü Kumsalda taban alanı geniş ayakkabıların kullanılması

ü İğne uçlarının sivri olması

ü Bıçak, makas ve balta gibi araçların kesen kısmının ince yapılması

ü Krampon tabanlarının dişli olması

ü Kar lastiklerinin dişli yapıya sahip olması

Katı bir cismin temas eden yüzeyi azaltıldığında daha az kuvvet ile aynı basınç elde edilir.

Sıvı basıncı:

ü Sıvılar akışkan oldukları için kabın sadece tabanına değil, temas ettiği bütün yüzeylere basınç uygular.

ü Derinliği arttıkça artar.

ü Sıvı yoğunluğu arttıkça artar.

ü Sıvılar sıkıştırılamaz.

Bu nedenle sıvıya uygulanan kuvvet, sıvı tarafından kabın her noktasına basınç olarak iletilir.

Sıvının basıncı

·        sıvının derinliğine ve

·        sıvının cinsine (yoğunluğuna)

bağlıdır.

Sıvı basıncı,

·        sıvının hacmine ve

·        sıvının bulunduğu kabın şekline

bağlı değildir.

Pascal prensibi:

Kapalı bir kapta bulunan sıvıya uygulanan basınç, sıvının bulunduğu kabın iç yüzeyindeki her noktasına aynen iletilir.

Pascal prensibinin günlük hayattaki uygulamaları:

ü İtfaiye merdiveni

ü Hidrolik lift

ü Otomobildeki hidrolik fren

ü Su deposunun yükseklere yapılması

Açık hava basıncı:

ü Atmosferi oluşturan gazların, ağırlıklarından dolayı yeryüzündeki tüm varlıklara uyguladıkları basınçtır.

ü Barometre ile ölçülür.

ü Yükseklere çıkıldıkça azalır.

Torricelli:

Açık hava basıncını ilk olarak ölçen İtalyan bilim insanıdır.

Torricelli deneyi:

ü 0⁰C’ta 1 metre uzunluğundaki cam boruyu cıva ile doldurmuş ve içinde cıva olan bir kaba ters batırmıştır.

ü Cıvanın tamamının kaba boşalmamasının nedeni, açık hava basıncıdır.

Kapalı bir kap içindeki gazın basıncı:

ü Kabın her noktasında aynıdır.

ü Kabın içindeki gazın miktarına, kabın hacmine ve gazın sıcaklığına bağlıdır.

ü Elektrikli süpürge

ü Deodorant, parfüm

ü Oksijen tüpü

ü Yangın söndürme tüpü

ü Otobüs kapısı

ü Pipetle su içilmesi