5.Sınıf Dünya, Güneş, Ay Konu Özeti

DÜNYA, GÜNEŞ VE AY

Dünya, Güneş ve Ay hakkında çok eski zamanlardan beri şu iddia ve görüşler ortaya atılmıştır:

Mısırlılar: Dünya ortası çukur bir tepsidir.

Babilliler: Dünya denizde yüzen bir disktir.,

Anaximenes: Dünya havada uçan bir tepsi ve Güneş de hava uçan bir yapraktır.

Hintliler: Dünya dört adet filin sırtında duran büyük bir dairedir.  Bu dört fil ise, denizde yüzen devasa bir kaplumbağanın sırtında durmaktadır.

         Dünya’nın yuvarlak olduğunu ileri süren ilk insan Pisagor’dur. Pisagor’dan 200 yıl kadar sonra Aristo da aynı şeyi iddia etmiştir. Müslüman Türk bilim adamı El – Biruni 10.yüzyılda (günümüzden 1000 yıl kadar önce), Dünya’nı küre şeklinde olduğunu ve bir yerçekimine sahip olduğunu keşfetmiştir.

 Macellan, Dünya çevresini ilk dolaşan denizcidir. Dünya’nın yuvarlak olduğunu açıklayan ilk Avrupalılar,16. Yüzyılda Kopernik ve 17. Yüzyılda Galile olmuştur. Günümüzde Dünya, Güneş ve Ay ‘ın şekilleri ve büyüklükleri hakkında gelişmiş teleskoplar yardımı ile sağlam ve bilimsel veriler elde edilmektedir.

1-ŞEKİL VE BÜYÜKLÜKLERİ

 Dünya, Güneş ve Ay, küreye benzer bir yapıya sahiptirler. Dünya, Güneş ve Ay’ın şekilleri birbirine çok benzer ama büyüklükleri çok farklıdır. Dünya’nın çapı, Ay’ın çapının 4 katıdır. Güneş’in çapı ise Dünya’nın çapının 100 katıdır. Buna göre, Güneş’in çapı Ay’ın çapının 400 katıdır.

                                                              

GÜNEŞ > DÜNYA > AY

 Başka bir kıyaslamaya göre, Dünya’nın içine 64 tane Ay sığabilirken, Güneş’in içine bir milyon (1 000 000) adet Dünya sığmaktadır.

Güneş _______________ Basketbol topu

 Dünya _______________ Leblebi tanesi

 Ay    _______________ Yarım pirinç tanesi

 

2-GÜNEŞ VE AY’IN DÜNYA’YA UZAKLIKLARI

Güneş, Dünya ve Ay büyüklük bakımından birbirinden çok farklı olduğu halde; Dünya’dan bakınca ikisini de yaklaşık aynı büyüklükte görürüz. Bunun nedeni Ay’ın Dünya’ya Güneş’ten daha yakın olmasıdır. Çünkü cisimler, uzaklaştıkça daha küçük, yaklaştıkça daha büyük görünürler. Gerçekte ise Güneş, Dünya’ya Ay’dan daha uzaktır.

                                                                                   

 Not: Yarıçaplarına göre   Güneş, Dünya ve Ay’ı kıyaslarsak,

                                                   

 Güneş’in yarıçapı:700 000 km 

Dünya ’nın yarıçapı:6400 km 

Ay’ın yarıçapı:1740 km

 Buna göre, Güneş’in hacmi, Dünya’nın hacminin 1 300 000 ( Bir milyon üç yüz  bin ) katıdır.

 

DÜNYA’MIZ YERİNDE DURAMIYOR

 Dünya’nın iki türlü hareketi vardır:

1-Kendi ekseni etrafındaki hareketi

2- Güneş etrafındaki hareketi

1-Dünya’nın Kendi Ekseni Etrafındaki Hareketi:

       Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi sonucunda gece ve gündüz oluşur. Dünya bu dönme hareketini 24 saatte tamamlar. Bu 24 saatlik süreye bir gün denir. Güneş’in doğuşundan batışına kadar geçen süreye gündüz denir. Güneş’in batışından doğuşuna kadar geçen süreye gece denir. Gece ve gündüz sürekli olarak birbirini takip eder. Dünya kendi ekseni etrafında dönmeseydi, bir tarafında devamlı olarak gece, diğer tarafında ise gündüz yaşanırdı.

2-Dünya’nın Güneş Etrafındaki Hareketi:

Dünya kendi ekseni etrafında dönerken aynı zamanda Güneş’in de çevresinde dolanmaktadır. Dünya Güneş etrafındaki bir tam dolanımını 365 gün 6 saatte tamamlar. Bu süreye bir yıl denir. Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketi sonucu mevsimler oluşur.

 Not: Dünya ve Güneş’in hareketleri sonucu yıl, mevsim, ay, hafta ve gün gibi zaman dilimleri oluşur.

AY’IN HAREKETLERİ

 Ay’ın üç çeşit hareketi vardır:

1-Kendi ekseni etrafındaki hareketi

2- Dünya’nın çevresindeki hareketi,

3- Dünya ile birlikte Güneş’in etrafındaki hareketi,

          Dünya, Güneş etrafında dolanırken, Ay da Dünya etrafında dolanır. Ay, Dünya etrafında dolandığı gibi kendi ekseni etrafında da dolanır.  Ay’ın kendi ekseni etrafındaki dönme süresi, Dünya etrafındaki dönme süresine eşittir. Bu nedenle biz hep Ay’ın aynı yüzünü görürüz. Diğer yüzünü göremeyiz. Ay, Dünya etrafındaki bir dolanımını 28 gün 7 saatte tamamlar. Dünya’dan bakılınca görünen en büyük gök cimi olan Ay, aslında hem Dünya’dan hem de Güneş’ten çok daha küçüktür.

 Not: Ay’ın etkisi ile Dünya’daki deniz ve okyanus sularının alçalıp yükselmesi olayına gel-git (med-cezir) denir. Gel-git olayından yararlanılarak enerji üretilmektedir.

 

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Yorumlar   

+5 #3 EKİN 28-11-2020 10:39
ÇOK GÜZEL BİR SİTE
Alıntı
+1 #2 kübra 17-11-2020 14:57
çok iyi özet sınavlarıma yardımcı olucağından eminim
Alıntı
+2 #1 doğa 21-07-2020 13:21
harika
Alıntı

NDK Hoş Geldin

Ders Kafe Anketi

Uzaktan Eğitim sistemini hangi cihazlardan takip ediyorsunuz?

loader
Bu anket sona erdi Oca 04 2021 at 08:00 PM
Tüm anketleri görüntüleyin