Dil ve Dil Bilgisi

 

 

Dil,  insanların kendi aralarında anlaşmasını sağlayan bir araçtır.

 

 

 

 

Her insan gibi biz de , duygularımızı, düşüncelerimizi, isteklerimizi ve içinde bulunduğumuz durumu anlatmak için  ses ve işaretler   kullanırız.

 

İnsanların birbirleri ile anlaşmak için kullandıkları ses ve işaretlerin tümüne dil deriz.

 

Ana dil : Annemizden,  babamızdan ve çevremizden öğrendiğimiz  dile ana dili deriz.

Unutma: Her insan öncelikle ana dilini öğrenir.

 

Türk  milletinin ana dili TÜRKÇE ‘ dir.

 

Anadilimiz = Türkçe

 

Her milletin kendisine özel bir dili vardır.

Her çocuğun bir ana dili vardır.

Örneğin: İngiliz bir çocuğun ana dili İngilizcedir.

Japonyalı çocuğun ana dili Japoncadır.  

 

 

Önemli: Atatürk, Türkçe dilinin gelişmesi için 1932 yılında TÜRK DİL KURUMU ‘nu kurdu.

 

 

Soru  : Dil Bilgisi ne demektir?

Cevap: Türkçe’nin kurallarını inceleyen, daha iyi konuşmamız ve daha doğru yazmamız için neler yapmamız gerektiğini gösteren  bilgi dalıdır.

 

Dil bilgisi kurallarını çok iyi bilmeliyiz ve kurallara her zaman uymalıyız.

Böylelikle daha güzel, daha doğru bir yazımız olur ve daha anlaşılır, daha düzgün konuşuruz.

 

 

 

Ses ve Harf Bilgisi

 

     Konuşurken akciğerlerimizden gelen havanın ses tellerimizde yaptığı titreşime ses deriz.

 

   Soru   : Harf nedir?

   Cevap  : Sesleri yazmak için kullandığımız şekillere harf deriz.

 

    Harfler , seslerin yazılmış halidir.

   Duyduğumuz sesleri yazmak için harfleri kullanırız.

 

 Bir dildeki harflerin belli bir sıraya göre dizilmiş şekline alfabe (abece) deriz.

 

   Unutma: Dilimiz Türkçe’ de sesleri Latin Alfabesi’ndeki harfleri kullanarak yazarız.

 

  Soru  : Türk milleti hangi alfabeleri kullanmıştır?

  Cevap : Atalarımız tarih boyunca;

·         Göktürk Alfabesi

·         Uygur Alfabesi

·         Arap Alfabesi ( Osmanlı Devleti döneminde kullanılmıştır)

·         Latin Alfabesi ( Türkiye Cumhuriyeti’nin kullandığı alfabedir)

 

   Unutma: Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim 1923 tarihinde kuruldu.

   Kuruluşundan 1 Kasım 1928 tarihine kadar Arapça alfabe kullanıldı.

   1 Kasım 1928 tarihinde Arapça alfabe yerine Latin Alfabesi kullanılmaya başlandı.

 

  Soru  : Kullandığımız Latin Alfabesi’nde kaç tane harf vardır?

  Cevap: Alfabemizde  29 Harf vardır.

 

BÜYÜK HARFLER

 

küçük harfler

A  -  B  -  C  -  Ç  -  D  -  E  -

F  -  G  -  Ğ  -  H  -  I  -  İ  -

J  -  K  -  L  -  M  -  N  -  O  -    Ö  -  P  -  R  -  S  -  Ş  -  T  -     U  -  Ü  -  V  -  Y  -  Z

 

a  -  b  -  c  -  ç  -  d  -  e  -

f  -  g  -  ğ  -  h  -  ı  -  i  -

j  -  k  -  l  -  m  -  n  -  o  -

ö  -  p  -  r  -  s  -  ş  -  t  -

 u  -  ü  -  v  -  y  -  z

 

Alfabemizde 8 ünlü ( sesli ) ve 21 ünsüz ( sessiz ) harf vardır

 

Ünlü Harfler

a  –  e  -  ı  -  i  -  o  -  ö  -  u  -  ü

 

Ünsüz harfler

b  -  c  -  ç  -  d  -  f  -  g  -  ğ  -  h  -  j  -  k  -  l   -  m  -  n   -  p   -   r   -  s   -   ş   -   t    -  v   -  y   -   z

 

 

 Ünlü Harf Bilgisi

 

       Ağzımızdan hiçbir engelle karşılaşmadan çıkan ve tek başına söylenebilen seslere ÜNLÜ harf deriz.

        a  -  e  -  ı  -  i   -  o  -  ö   -  u   -  ü        seslerini tek başına söyleyebiliriz

 

     Soru:    Yukarıdaki  seslerden hangisi hem harf, hem hece, hem de kelimedir?

     Cevap:    O   harftir

                  O   hecedir    ;   Oda= O-da       Oruç = O-ruç          Ozan = O-zan    

                  O  kelimedir ;     O kitabı bana vermedi.    Sen ve o çabucak gitmelisiniz.

      

     Önemli : Her hecede bir ünlü harf bulunur . Ünlü harf olmadan hece olmaz.

                 Bir kelimede kaç hece olduğunu bulmak için kelimedeki ünlü harfleri sayarız.

                 Yaz   >  1 ünlü harf vardır yani 1 hecedir

                 Yazı  >  2 ünlü vardır yani 2 hecedir 

                 Yazıcı > 3 ünlü vardır yani 3 hecedir

                 Yazın tatile gideceğiz  > 9 ünlü vardır yani dokuz hecedir

 

      Unutma: Dilimiz Türkçe’ deki sözcüklerde iki ünlü harf yan yana bulunmaz.

      Saat – video – maaş – şiir  - şair  gibi sözcükler dilimize başka dillerden geçmiştir.

Ünlülerin Özellikleri

Ø  Ses yolunda bir engelle karşılaşmadan ağzımızdan çıkar

Ø  Tek başlarına okunabilirler              >  Hece ve sözcük olabilirler

Ø  Ünlü harfleri söylerken dilimizin, dudaklarımızın ve çenemizin biçimi değişir.

 

           Ünlü harfler 3 özelliğe göre sınıflandırılır.

1-Dilimizin durumuna göre;

    >Kalın ünlüler : Dilimizi ağzımızın içinde geriye doğru çekeriz        a - ı  -  o  –  u

   >İnce ünlüler :  Dilimizi ağzımızın içinde ileriye doğru iteriz              e -  i  -  ö  -   ü     

 

2-Dudaklarımızın durumuna göre;

     > Düz ünlüler :  Dudaklarımızın durumu düzdür                                 a -  e  -  ı  -  i

    > Yuvarlak ünlüler : Dudaklarımızın durumu yuvarlaktır                     o -  ö  -  u  -  ü 

 

         3- Çenemizin durumuna göre;

    > Geniş ünlüler ; Söylerken çenemiz açıktır                                      a -  e  -  o  -  ö

    > Dar ünlüler ; Söylerken çenemiz daha az açıktır                            ı  -  i  -  u  -  ü

         

 

Düz

Yuvarlak

 

Geniş

Dar

Geniş

Dar

Kalın

a

ı

o

u

İnce

e

i

ö

ü