SES KAYNAKLARI
Titreşerek ses üreten varlıklara ses kaynakları denir. Ses kaynakları doğal ve yapay olmak üzere ikiye ayrılır.
1 – Doğal Ses Kaynakları
Dışarıdan bir etki ya da insan müdahalesi olmadan ses çıkaran kaynaklara doğal ses kaynağı adı verilir.
Örnek : İnsan sesi , hayvan sesleri ,rüzgâr ve su sesleri , gök gürültüsü, deniz dalgalarının sesleri doğal seslerdir.
2 – Yapay Ses Kaynakları
İnsanlar tarafından üretilen ve ses çıkarması için
insan etkisi gereken ses kaynaklarına, yapay ses
kaynağı adı verilir.
Örnek : Müzik aletleri , otomobiller ve bazı elektronik cihazları , hoparlörün, televizyonun, radyonun çıkardıkları sesler yapay ses kaynaklarıdır.
Sesin Yayılması
* Sesin yayılabilmesi için ortam gereklidir. Ses boşlukta yayılmaz. Ses çevremizdeki maddelerin titreşmesi sonucunda dalgalar halinde yayılır.
* Ses dalgalar halinde her yöne yayılır.
* Ses bir madde üzerinde yayılır. Boşlukta (havasız ortamda) ses yayılmaz. Sesin yayılması katı, sıvı ve gaz maddeler üzerinde olur.
* Ses en hızlı katılarda, sonra sıvılarda daha sonra da gazlarda yayılır.
Ses Farklı Ortamlarda Nasıl Yayılır ?
* Ses katı maddelerde daha hızlı yayılır. Katı maddelerin tanecikli yapısı daha sıkı olduğu için sesi birbirine daha çabuk iletirler.
* Ses katı maddelerin yapısına göre farklı hızlarda yayılır. Katılarda yaklaşık saniyede 5000 m yol alır.
* Ses boşlukta, yani havasız ortamda yayılmaz. Çünkü ses dalgalarını iletecek madde yoktur.
* Ses dalgaları havada bir saniyede 340 m yol alır.
* Ses dalgaları suda bir saniyede 1435 m yol alır.
Sesin Şiddeti
Sesleri kuvvetli ve zayıf olarak ayıran özelliğe sesin şiddeti denir.
* Ses kaynağına yaklaştıkça duyulan sesin şiddeti artar. Ses kaynağından uzaklaştıkça duyulan sesin şiddeti azalır.
* Sesin şiddetine gürlük denir.
Her canlının işitebileceği en düşük ses şiddeti farklıdır.
İnsanlar, belirli şiddetteki sesleri duyabilirler.
Bazı hayvanlar ise insanların duyamadığı birçok sesi duyabilir. Örneğin, yunus, yarasa ve köpeklerin işitme duyuları çok gelişmiştir.
Tehlikeleri algılamak veya avlarını yakalamak
için bu özelliklerini kullanırlar. Köpekler deprem
öncesi meydana gelen titreşimleri de hissedebilir.
Köpeklerin düşük şiddetli sesleri duyabilme
özellikleri güvenlik amacıyla kullanılmaktadır.
NOT : Yarasaların görme duyuları zayıf olmasına rağmen işitme duyuları çok gelişmiştir. Yarasalar çıkardıkları şiddetli sesin cisimlere çarpıp geri dönmesiyle yönlerini bulurlar. Bu sayede cisimlerin yerlerini kolaylıkla tespit ederler.
 |
 |
 |